യുഎസ് - ഇറാന്‍ യുദ്ധം അവസാനത്തിലേക്ക്: ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്ക് തുറക്കും; ഒത്തുതീര്‍പ്പിന് കളമൊരുങ്ങുന്നു

US-Iran War Nearing an End: Strait of Hormuz to Reopen; Groundwork Laid for Historic Settlement

എന്‍ പ്രഭാകരന്‍

ദുബായ്: യുഎസും ഇറാനും തമ്മില്‍ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള കരാര്‍ അവസാന ഘട്ടത്തിലാണെന്നും, ഇതില്‍ ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കുന്നത് ഉള്‍പ്പെടുന്നുവെന്നും ഇറാന്റെ വിദേശകാര്യമന്ത്രി സയ്യിദ് അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി പറഞ്ഞു. 

യുഎസും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ധാരണാപത്രം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്നും അത് അന്തിമമാക്കാന്‍ കാത്തിരിക്കുകയാണെന്നും ചര്‍ച്ചകള്‍ക്ക് മധ്യസ്ഥത വഹിക്കാന്‍ സഹായിച്ച പാകിസ്ഥാന്‍ പ്രധാനമന്ത്രി ഷെഹ്ബാസ് ഷെരീഫ് അറിയിച്ചു.

ഇറാനെതിരെയുള്ള യുഎസ് ഉപരോധം പിന്‍വലിക്കുന്നതും ഈ കരാറിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും, എന്നാല്‍ ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചര്‍ച്ചകള്‍ പിന്നീട് മാത്രമേ ആരംഭിക്കുകയുള്ളൂവെന്നും അദ്ദേഹം ഔദ്യോഗിക ടെലിവിഷന്‍ ചാനലിനോട് വ്യക്തമാക്കി. യുഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഈ കരാറിന്റെ ചില വിശദാംശങ്ങള്‍ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്‍, ഇറാന്‍ തങ്ങളുടെ ബാധ്യതകള്‍ നിറവേറ്റുന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും അവര്‍ക്ക് ലഭിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങളെന്ന് യുഎസ് വ്യക്തമാക്കി.

ഫെബ്രുവരി 28-ന് ഇറാനിലുടനീളം യുഎസും ഇസ്രായേലും നടത്തിയ വ്യോമാക്രമണങ്ങളോടെയാണ് ഈ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചത്. ഇതിന് തിരിച്ചടിയായി ഇറാന്‍ ഇസ്രായേലിനും ഗള്‍ഫിലെ യുഎസ് സഖ്യരാജ്യങ്ങള്‍ക്കും നേരെ ആക്രമണം നടത്തുകയും, ലോകത്തിലെ എണ്ണയുടെയും ദ്രവീകൃത പ്രകൃതിവാതകത്തിന്റെയും പ്രധാന ഗതാഗത മാര്‍ഗ്ഗമായ ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്ക് അടച്ചുപൂട്ടുകയും ചെയ്തു.

'ഇറാനികളുമായി ചര്‍ച്ച നടത്തുമ്പോള്‍ 'സദുദ്ദേശ്യം' എന്നൊരു കാര്യമില്ല,' എന്നാണ് യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡോണള്‍ഡ് ട്രംപ് പറഞ്ഞത്.

ഏപ്രിലില്‍ വെടിനിര്‍ത്തലിന് ധാരണയായിരുന്നെങ്കിലും, യുഎസും ഇറാനും തമ്മില്‍ ഇടയ്ക്കിടെ ആക്രമണങ്ങള്‍ തുടരുകയായിരുന്നു. ഈ ആഴ്ചയും ഇരുപക്ഷവും പരസ്പരം തിരിച്ചടികള്‍ നടത്തിയിരുന്നു. എന്നാല്‍, ചര്‍ച്ചക്കാര്‍ 'മികച്ചൊരു ഒത്തുതീര്‍പ്പില്‍' എത്തിയതിനാല്‍ ഇറാനെതിരെ നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന ആക്രമണങ്ങള്‍ താന്‍ റദ്ദാക്കിയതായി യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡോണള്‍ഡ് ട്രംപ് വ്യാഴാഴ്ച പറഞ്ഞു. ഈ കരാര്‍ ഉടന്‍ തന്നെ ഒപ്പുവച്ചേക്കും.

വെള്ളിയാഴ്ച, ഇറാനിയന്‍ മാധ്യമങ്ങള്‍ 14 നിര്‍ദ്ദേശങ്ങളടങ്ങിയ ഒരു കരാറിന്റെ വിശദാംശങ്ങള്‍ പുറത്തുവിട്ടിരുന്നു. എന്നാല്‍ ഇത് മുന്‍പ് ധാരണയായ നിബന്ധനകളുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്തതാണെന്നും സത്യത്തില്‍ നിന്ന് വളരെ അകലെയാണെന്നും ട്രംപ് പ്രതികരിച്ചു.

മധ്യസ്ഥതയും ഇറാന്റെ ആഭ്യന്തര ചര്‍ച്ചകളും

ഇറാന്റെ പരമോന്നത സുരക്ഷാ സമിതിയായ 'സുപ്രീം നാഷണല്‍ സെക്യൂരിറ്റി കൗണ്‍സിലിന്' ഉള്ളില്‍ ഈ പുതിയ നിബന്ധനകളെ അനുകൂലിക്കുന്നവരും എതിര്‍ക്കുന്നവരുമുണ്ടെന്ന് അരാഗ്ചി വ്യക്തമാക്കി. ഒരു കൂട്ടായ തീരുമാനത്തില്‍ ഇതുവരെ എത്തിച്ചേര്‍ന്നിട്ടില്ല. 'ഇപ്പോഴത്തെ സാഹചര്യത്തില്‍ നമ്മള്‍ കാത്തിരിക്കണം. അംഗീകരിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കില്‍, ഈ കരാര്‍ റിമോട്ടായി (നേരിട്ടല്ലാതെ) ഒപ്പുവയ്ക്കും,' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ഈ ചര്‍ച്ചകളില്‍ ഇസ്രായേല്‍ പങ്കാളിയല്ല. വെടിനിര്‍ത്തല്‍ നീട്ടുന്നതിനും ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതി ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള പ്രധാന വിഷയങ്ങളില്‍ ചര്‍ച്ചകള്‍ ആരംഭിക്കുന്നതിനുമാണ് ഈ കരാര്‍ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഇറാന്‍ ആണവായുധം നിര്‍മ്മിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുകയാണെന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകളായി പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങള്‍ ആരോപിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാല്‍ തങ്ങളുടെ ആണവപദ്ധതി വൈദ്യുതി ഉത്പാദനത്തിനും ഗവേഷണങ്ങള്‍ക്കും മാത്രമുള്ള സമാധാനപരമായ ആവശ്യങ്ങള്‍ക്ക് വേണ്ടിയുള്ളതാണെന്ന് ഇറാന്‍ ഈ ആരോപണങ്ങളെ നിഷേധിക്കുന്നു.

വെള്ളിയാഴ്ച ഉച്ചയ്ക്ക് ശേഷം മാധ്യമപ്രവര്‍ത്തകര്‍ക്ക് നല്‍കിയ വിശദമായ വിവരങ്ങളില്‍ യുഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ കരാറിലെ ചില പ്രധാന കാര്യങ്ങള്‍ പങ്കുവച്ചു:

ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്കും ഉപരോധവും: ഇറാനിയന്‍ കപ്പലുകള്‍ക്ക് മേലുള്ള നാവിക ഉപരോധം യുഎസ് പിന്‍വലിക്കുന്നതിന് പകരമായി ഇറാന്‍ ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്ക് തുറന്നുനല്‍കും. ഈ നടപടികള്‍ ഉടനടി പ്രാബല്യത്തില്‍ വരും.

ആണവ ചര്‍ച്ചകള്‍: ഇതിന് പിന്നാലെ 60 ദിവസത്തെ ചര്‍ച്ചകള്‍ നടക്കും. ഇറാന്റെ സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം നശിപ്പിക്കുന്നതിലായിരിക്കും ഇതില്‍ പ്രധാന ശ്രദ്ധ. ഈ സാമഗ്രികളെല്ലാം അവിടെവച്ചു തന്നെ നശിപ്പിക്കുകയും പിന്നീട് രാജ്യത്തിന് പുറത്തേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്യും.

സാമ്പത്തിക സഹായം: ഇറാനിയന്‍ മാധ്യമങ്ങള്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തതുപോലെ മുന്‍കൂറായി പണം നല്‍കുകയോ ഇറാന്റെ മരവിപ്പിച്ച ആസ്തികള്‍ ചര്‍ച്ചകള്‍ക്ക് മുന്‍പ് വിട്ടുനല്‍കുകയോ ചെയ്യില്ല. പകരം, ഇറാന്‍ വ്യവസ്ഥകള്‍ പാലിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച് ഘട്ടം ഘട്ടമായി മാത്രമേ ഉപരോധങ്ങള്‍ നീക്കുകയും ആസ്തികള്‍ ലഭ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുകയുള്ളൂ.

പ്രോക്‌സി ഗ്രൂപ്പുകള്‍: മിഡില്‍ ഈസ്റ്റിലെ ഹിസ്ബുള്ള ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള തങ്ങളുടെ സഖ്യകക്ഷികള്‍ക്ക് ഫണ്ട് നല്‍കുന്നത് ഇറാന്‍ നിര്‍ത്തലാക്കണം.

യുഎസ് നിലപാട്: ഈ കരാര്‍ വെറും വിശ്വാസത്തിന്റെയോ വാഗ്ദാനങ്ങളുടെയോ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ളതല്ല, മറിച്ച് 'പ്രവര്‍ത്തന മികവിന്റെ' അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ളതാണ്. ഇറാന്‍ തങ്ങളുടെ വാഗ്ദാനങ്ങള്‍ നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തിയാല്‍ മാത്രമേ സാമ്പത്തിക ആനുകൂല്യങ്ങള്‍ ലഭിക്കൂ.

യുഎസ്, ഇറാന്‍, പാകിസ്ഥാന്‍, ഒപ്പം മധ്യസ്ഥതയ്ക്ക് സഹായിച്ച ഖത്തര്‍ എന്നിവരെല്ലാം ശുഭപ്രതീക്ഷയിലാണെങ്കിലും, കരാര്‍ പൂര്‍ണ്ണമാകാന്‍ ഇനിയും ചെറിയൊരു ദൂരം കൂടി ബാക്കിയുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ മാസങ്ങളില്‍ പലതവണ ഇത്തരത്തിലുള്ള കരാറുകളുടെ സാധ്യതകള്‍ തെളിഞ്ഞിരുന്നെങ്കിലും അവസാന നിമിഷം അവ പരാജയപ്പെടുകയായിരുന്നു. എന്നാല്‍ ഇത്തവണ കൂടുതല്‍ തുറന്ന ചര്‍ച്ചകളും വ്യക്തതയും ഉള്ളതിനാല്‍ വലിയ പ്രതീക്ഷയുണ്ടെന്ന് യുഎസ് ഭരണകൂടം പറയുന്നു.

ഇറാന്റെ വിദേശകാര്യമന്ത്രിയും ഈ പ്രതീക്ഷ പങ്കുവച്ചു. 'ചര്‍ച്ചകളുടെ അവസാന ഘട്ടം പൂര്‍ത്തിയായാലുടന്‍ ഈ കരാര്‍ ഒപ്പുവയ്ക്കുകയും പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യും. വരും ദിവസങ്ങളില്‍ ഇത് സംഭവിച്ചേക്കാം,' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ച അരാഗ്ചി, ഇനിമുതല്‍ അവിടുത്തെ ഭരണം പഴയതുപോലെ ആയിരിക്കില്ല എന്ന് വ്യക്തമാക്കി. കടലിടുക്ക് അടച്ചതുമുതല്‍ കടന്നുപോകുന്ന കപ്പലുകളില്‍ നിന്ന് ഇറാന്‍ ഫീസ് ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു, എന്നാല്‍ കപ്പല്‍ ഗതാഗതം പൂര്‍ണ്ണമായും സൗജന്യമായിരിക്കണമെന്നാണ് യുഎസിന്റെ നിലപാട്.

കൂടാതെ, ഇസ്രായേലും ലെബനനിലെ ഹിസ്ബുള്ളയും തമ്മിലുള്ള സംഘര്‍ഷം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതും ഈ ധാരണാപത്രത്തിന്റെ പരിധിയില്‍ വരുന്നുണ്ടെന്ന് ഇറാന്റെ മുതിര്‍ന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ പറഞ്ഞു. എന്നാല്‍ ലബനന്‍ ഈ കരാറിന്റെ ഭാഗമാകാന്‍ സാധ്യതയില്ലെന്നായിരുന്നു മുന്‍പ് യുഎസില്‍ നിന്നുള്ള റിപ്പോര്‍ട്ടുകള്‍ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നത്. വടക്കന്‍ ഇസ്രായേലിന് നേരെ ആക്രമണം തുടര്‍ന്നാല്‍ ഹിസ്ബുള്ളയെ ശക്തമായി നേരിടുമെന്ന് ഇസ്രായേല്‍ പ്രധാനമന്ത്രി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

യുഎസ് - ഇറാന്‍ യുദ്ധം അവസാനത്തിലേക്ക്: ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്ക് തുറക്കും; ചരിത്രപരമായ ഒത്തുതീര്‍പ്പിന് കളമൊരുങ്ങുന്നു

Summary: Iranian Foreign Minister Sayyid Abbas Araghchi stated that the agreement between the US and Iran to end the war is in its final stages, and it includes the reopening of the Strait of Hormuz.

He clarified to the official television channel that the lifting of US sanctions against Iran is also a part of this agreement, but discussions regarding Iran's nuclear program will only commence later. US officials have also confirmed certain details of this agreement. However, the US made it clear that the economic benefits Iran receives will depend entirely on fulfillment of its obligations.

The war began with airstrikes launched by the US and Israel across Iran on February 28. In retaliation, Iran carried out attacks against Israel and US-allied Gulf nations, effectively shutting down the Strait of Hormuz—the world's major transit route for oil and liquefied natural gas.

"There is no such thing as 'good faith' when negotiating with Iranians," US President Donald Trump stated.

Although a ceasefire was agreed upon in April, intermittent attacks between the US and Iran continued. Even this week, both sides exchanged retaliatory strikes. However, US President Donald Trump said on Thursday that he cancelled scheduled strikes against Iran because negotiators had reached an "excellent compromise." This agreement is expected to be signed soon.

On Friday, Iranian media released details of a 14-point draft agreement. However, Trump responded that this was completely unrelated to the previously agreed-upon terms and was very far from the truth.

Mediation and Iran's Internal Discussions

Pakistani Prime Minister Shehbaz Sharif, who helped mediate the talks, announced that a Memorandum of Understanding (MoU) between the US and Iran has been accepted and is currently awaiting finalization.

However, Araghchi pointed out that there are supporters as well as opponents of these new terms within Iran's highest security body, the Supreme National Security Council. A collective decision has not yet been reached. "In the current situation, we must wait. If accepted, this agreement will be signed remotely," he said.

Israel is not a participant in these talks. The agreement aims to extend the ceasefire and initiate discussions on key issues, including Iran's nuclear program. Western nations have accused Iran of attempting to build nuclear weapons for decades. However, Iran denies these allegations, maintaining that its nuclear program is solely for peaceful purposes, such as power generation and research.

In a detailed briefing given to journalists on Friday afternoon, US officials shared some key points of the agreement:

The Strait of Hormuz and Sanctions: Iran will reopen the Strait of Hormuz in exchange for the US lifting its naval blockade on Iranian vessels. These measures will take effect immediately.

Nuclear Talks: This will be followed by 60 days of negotiations. The primary focus will be on the destruction of Iran's enriched uranium. All these materials will be destroyed on-site and subsequently moved out of the country.

Financial Assistance: There will be no upfront payments or release of Iran's frozen assets prior to the talks, as reported by Iranian media. Instead, sanctions will be lifted and assets made available gradually, strictly based on Iran's compliance with the terms.

Proxy Groups: Iran must cease funding its allies in the Middle East, including Hezbollah.

US Stance: This agreement is not based merely on trust or promises, but on "performance." Economic benefits will be granted only after ensuring that Iran is implementing its promises.

Although the US, Iran, Pakistan, and Qatar—which helped with the mediation—are all optimistic, there is still a small distance left to cover before the agreement is fully finalized. While the possibility of such agreements had emerged multiple times in recent months only to fail at the last minute, the US administration states that there is great hope this time due to more open discussions and clarity.

The Iranian Foreign Minister shared this optimism. "As soon as the final phase of negotiations is complete, this agreement will be signed and announced. This could happen in the coming days," he said.

Speaking about transit through the Strait of Hormuz, Araghchi made it clear that its governance will no longer be the same as before. Since closing the strait, Iran had demanded fees from passing vessels, whereas the US position is that shipping transit must be completely free.

Furthermore, senior Iranian officials said that ending the conflict between Israel and Hezbollah in Lebanon also falls within the scope of this MoU. However, earlier reports from the US indicated that Lebanon is unlikely to be a part of this agreement. The Israeli Prime Minister has made it clear that they will strongly counter Hezbollah if attacks against northern Israel continue.